Asal Gerilim Kuhn'un Bilim Felsefesine Evrimsel ve Pedagojik Bir Yorum

ISBN: 9786258656299 — 2026 — 1. Print Social and Humanities Sciences Educational Sciences

Bilimsel gelişim gerçekten doğrusal bir ilerleme midir? Yoksa bilim, gelenek ile yenilik arasındaki daha derin bir gerilim içinde mi şekillenir? Bu kitap, Thomas S. Kuhn’un bilim anlayışını bu temel sorular etrafında yeniden düşünmeye davet ediyor. Kuhn’un ünlü paradigma ve devrim kavramlarının ötesine geçerek, özellikle Bilimsel Devrimlerin Yapısı sonrasında geliştirdiği leksikon, taksonomi ve ortak-ölçüsüzlük çözümlemelerini evrimsel bir perspektifle yeniden yorumluyor. Böylece bilimsel değişimi yalnızca dramatik kopuşların tarihi olarak değil; kavramsal yeniden sınıflandırmalar, niş oluşumları ve epistemik seçilim süreçleri içinde işleyen dinamik bir bilgi ekosistemi olarak ele alıyor. Bu perspektif, bilimsel eğitimin doğasını da yeni bir ışık altında görünür kılmaktadır. Bilimsel öğrenme yalnızca bilgi aktarımı değil; epistemik istikrar ile kavramsal yenilik arasındaki hassas dengenin kuşaktan kuşağa aktarıldığı bir süreçtir. Disiplin olmaksızın özgürlük dağınık bir eleştiriye; özgürlük olmaksızın disiplin kör bir bağlılığa dönüşür. Bilimin üretkenliği tam da bu gerilimden doğar. Asal gerilim, yalnızca bilimsel değişimin değil, bilimsel eğitimin de düzenleyici ilkesidir: gelenek mesleki sürekliliği sağlarken, aykırılık duyarlılığı yeni düşünme imkânlarını açar. Bilim felsefesi ile eğitim felsefesini buluşturan bu çalışma, Kuhn’un düşüncesini evrimsel epistemoloji çerçevesinde yeniden kurarken, bilimsel akılsallığın gerilim içinde işleyen tarihsel bir yetkinlik olduğunu göstermeyi amaçlıyor.