Eleştirel Pedagoji
Paulo Freire Ve Ivan Illich’in Eğitim
Anlayışı Üzerine
ISBN: 9786055213237 2013 Education Adem Yıldırım Anı Yayıncılık

“Sorgulanmayan hayat yaşanmaya değmez” sözüyle Sokrates insanlığa hizmet edecek çok önemli bir tespitte bulunmuştur. Bu söz felsefenin temelini ve düşüncenin sistematik bir hâle gelmesini sağlayan bir şifre olarak düşünülebilir. Buna göre sorgulanan, eleştirilen ve tartışılan her eylem ve düşünce anlamlı ve değerli olur. Fakat sorgulanmayan her türlü eylem ve söylem herhangi bir değer taşımaz. Sorgulanmayan herhangi bir eylemin bir değerinin olmamasını düşünmenin sebebi, yaşanmış olanın öylesine ya da amaçsız olarak yapıldığının kabulüdür. Çünkü insan bir eylem karşısında tutum sergilediği zaman onun etkisini, sonucunu ve dönütünü düşünmeksizin harekete geçerse tahmin etmeyeceği sonuçlarla karşılaşabilir. Bunun yerine yapacağı eylemi düşünerek, eleştirerek sergilerse o zaman daha akılcı bir eylemde bulunmuş sayılır. Bu bağlamda insanı, diğer varlıklardan ayıran özelliğinin işlevi ortaya çıkar. O da yaşamının amaçlı ve anlamlı bir düzlemde olmasıdır. Yaşamın amacı ve anlamlılığı da insanın sergilediği eylemin ne olduğunun, ne olması gerektiğinin ve niçin yapıldığının ortaya konulmasıyla mümkündür. Düşünce geleneği de bu şekilde oluşmuş; insanların içinde bulunduğu şartları sorgulayarak ve zorlayarak inşa etmeleri de bu inancın benimsenmesiyle güçlenmiştir. Fakat bu benimseme sadece bir ihtiyaç olarak kabul edilmemeli, bunun yanında insanın sergilemiş olduğu eylemini ve yaşantısını tanımaya, anlamaya ve çözmeye yönelik bir tavrı olarak da düşünülmelidir.